Գործարք

Գործարքները քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց այն գործողություններն են, որոնք ուղղված են քաղաքացիական իրավունքներ և պարտականություններ սահմանելուն, փոփոխելուն կամ դրանց դադարելուն:
Գործարքների տեսակները

  1. Գործարքները կարող են լինել երկկողմ կամ բազմակողմ (պայմանագիր), ինչպես նաև` միակողմ:
  2. Պայմանագիր կնքելու համար անհրաժեշտ է երկու կողմի (երկկողմ գործարք) կամ երեք ու ավելի կողմերի (բազմակողմ գործարք) համաձայնեցված կամքի արտահայտությունը:
  3. Օրենքին, այլ իրավական ակտերին կամ կողմերի համաձայնությանը համապատասխան միակողմ գործարք կնքելու համար անհրաժեշտ և բավարար է մեկ կողմի կամքի արտահայտությունը:

Գրավոր գործարք

  1. Գրավոր գործարքը պետք է կնքվի փաստաթուղթ կազմելու միջոցով, որն արտահայտում է գործարքի բովանդակությունը և ստորագրված է գործարք կնքող անձի կամ անձանց կամ նրանց կողմից պատշաճ ձևով լիազորված անձանց կողմից:
  2. Օրենքով, այլ իրավական ակտերով և կողմերի համաձայնությամբ կարող են սահմանվել լրացուցիչ պահանջներ, որոնց պետք է համապատասխանի գործարքի ձևը (որոշակի ձևաթղթի վրա կնքելը և այլն), և կարող են նախատեսվել այդ պահանջները չպահպանելու հետևանքներ:
  3. Գործարքներ կնքելիս ստորագրությունների մեխանիկական և պատճենահանման այլ միջոցներով ֆաքսիմիլ վերարտադրությունների, էլեկտրոնային թվային ստորագրության օգտագործում թույլատրվում է օրենքով, այլ իրավական ակտերով կամ կողմերի համաձայնությամբ նախատեսված դեպքերում և կարգով:
  4. Եթե քաղաքացին ֆիզիկական արատի, հիվանդության կամ անգրագիտության պատճառով չի կարող իր ձեռքով ստորագրել, ապա նրա խնդրանքով գործարքը կարող է ստորագրել այլ քաղաքացի: Վերջինիս ստորագրությունը պետք է վավերացնի նոտարը կամ նման նոտարական գործողություն կատարելու իրավունք ունեցող այլ պաշտոնատար անձը:

ԺԱՄԿԵՏՆԵՐԸ

  1. Օրենքով, այլ իրավական ակտերով, գործարքով սահմանված կամ դատարանի նշանակած ժամկետը որոշվում է օրացուցային տարով, ամսով, ամսաթվով կամ տարիներով, ամիսներով, շաբաթներով, օրերով կամ ժամերով հաշվարկվող որոշակի ժամանակահատվածի ավարտով:
  2. Ժամկետը կարող է որոշվել նաև այն իրադարձության մատնանշմամբ, որն անխուսափելիորեն պետք է տեղի ունենա:

Ժամանակահատվածով որոշվող ժամկետի սկիզբը
Ժամանակահատվածով որոշվող ժամկետն սկսվում է այն օրացուցային տարվա, ամսվա և ամսաթվի կամ իրադարձության հաջորդ օրվանից, որով որոշված է ժամկետի սկիզբը:

Ժամանակահատվածով որոշվող ժամկետի ավարտը

  1. Տարիներով հաշվարկվող ժամկետը լրանում է ժամկետի վերջին տարվա համապատասխան ամսին և ամսաթվին:
  2. Ամիսներով հաշվարկվող ժամկետը լրանում է ժամկետի վերջին ամսվա համապատասխան ամսաթվին: Եթե ամիսներով հաշվարկվող ժամկետը լրանում է այն ամսին, որը չունի համապատասխան ամսաթիվ, ապա ժամկետը լրանում է այդ ամսվա վերջին օրը:
  3. Կես ամսով որոշվող ժամկետը դիտվում է որպես օրերով հաշվարկվող ժամկետ և համարվում է հավասար տասնհինգ օրվա:
  4. Շաբաթներով հաշվարկվող ժամկետը լրանում է ժամկետի վերջին շաբաթվա համապատասխան օրը:

Ժամկետի ավարտվելը ոչ աշխատանքային օրը
Եթե ժամկետի վերջին օրը համընկնում է ոչ աշխատանքային օրվան, ապա ժամկետի ավարտի օր է համարվում դրան հաջորդող աշխատանքային օրը:

Ժամկետի վերջին օրը գործողություններ կատարելու կարգը
Եթե ժամկետը սահմանվել է որևէ գործողություն կատարելու համար, ապա այդ գործողությունը կարող է կատարվել մինչև ժամկետի վերջին օրվա ժամը քսանչորսը:
Սակայն, եթե այդ գործողությունը պետք է կատարվի կազմակերպությունում, ապա ժամկետը լրանում է այն ժամին, երբ սահմանված կանոններով այդ կազմակերպությունում դադարեցվում են համապատասխան գործառնությունները:

ՊԱՐՏԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Պարտավորության ուժով մի անձը (պարտապանը) պարտավոր է մեկ այլ անձի (պարտատիրոջ) օգտին կատարել որոշակի գործողություն. այն էվճարել դրամ, հանձնել գույք, կատարել աշխատանք, մատուցել ծառայություն և այլն, կամ ձեռնպահ մնալ որոշակի գործողություն կատարելուց, իսկ պարտատերն իրավունք ունի պարտապանից պահանջել կատարելու իր պարտականությունը: Պարտավորությունները ծագում են պայմանագրից, վնաս պատճառելու հետևանքով և սույն օրենսգրքում նշված այլ հիմքերից: Պարտավորությունում որպես կողմ պարտատեր կամ պարտապան, կարող է մասնակցել մեկ կամ միաժամանակ մի քանի անձ:
Պարտավորություների կատարումը
Պարտավորությունները պետք է կատարվեն պատշաճպարտավորության պայմաններին, օրենքին և այլ իրավական ակտերի պահանջներին համապատասխան, իսկ նման պայմանների ու պահանջների բացակայության դեպքում գործարար շրջանառության սովորույթներին կամ սովորաբար ներկայացվող այլ պահանջներին համապատասխան:
Պարտավորությունը կատարելուց միակողմ հրաժարվել և դրա պայմանները միակողմ փոփոխել չի թույլատրվում, բացառությամբ օրենքով նախատեսված դեպքերի:
Պարտավորության կատարման ժամկետը

  1. Եթե պարտավորությունը նախատեսում է կամ հնարավորություն է ընձեռում որոշել դրա օրը կամ ժամանակահատվածը, ապա պարտավորությունը պետք է կատարվի այդ օրը կամ այդ ժամանակահատվածի ցանկացած պահին:
  2. Այն դեպքերում, երբ պարտավորությունը կատարման ժամկետ չի նախատեսում և ժամկետի որոշման պայմաններ չի պարունակում, այն պետք է կատարվի պարտավորության ծագումից հետո` ողջամիտ ժամկետում:
  3. Ողջամիտ ժամկետում չկատարված պարտավորությունը, ինչպես նաև այն պարտավորությունը, որի կատարման ժամկետը որոշվում է պահանջի պահով, պարտապանը պարտավոր է կատարել այդ մասին պարտատիրոջ պահանջի ներկայացման օրվանից հետո` յոթնօրյա ժամկետում:

Պարտավորությունը վաղաժամկետ կատարելը

  1. Պարտապանն իրավունք ունի պարտավորությունը կատարել ժամկետից շուտ, եթե այլ բան նախատեսված չէ օրենքով, այլ իրավական ակտերով կամ պարտավորության պայմաններով կամ չի բխում պարտավորության էությունից:
  2. Պարտավորությունների վաղաժամկետ կատարումը` կապված դրանց կողմերի ձեռնարկատիրական գործունեության իրականացման հետ, թույլատրվում է միայն այն դեպքերում, երբ պարտավորությունը ժամկետից շուտ կատարելու հնարավորությունը նախատեսված է օրենքով, այլ իրավական ակտերով կամ պարտավորության պայմաններով կամ բխում է գործարար շրջանառության սովորույթներից կամ պարտավորության էությունից:
    Պարտավորությունների կատարման ապահովման եղանակները
  3. Պարտավորությունների կատարումը կարող է ապահովվել գրավով, տուժանքով, պարտապանի գույքի պահումով, երաշխավորությամբ, երաշխիքով, նախավճարով և օրենքով կամ պայմանագրով նախատեսված այլ եղանակներով:

Տուժանք (տուգանք, տույժ) է համարվում օրենքով կամ պայմանագրով որոշված այն դրամական գումարը, որը պարտապանը պարտավոր է վճարել պարտատիրոջըպարտավորությունը չկատարելու կամ անպատշաճ կատարելու դեպքում։ Պահում Պարտատերը, որի մոտ գտնվում է պարտապանին կամ նրա նշած անձին հանձնելու ենթակա գույքը, իրավունք ունի պարտապանի կողմից տվյալ գույքի համար վճարելու կամ դրա հետ կապված պարտատիրոջ ծախսերը և մյուս վնասները հատուցելու պարտավորությունը ժամկետին չկատարելու դեպքում գույքը պահել իր մոտ մինչև համապատասխան պարտավորության կատարումը:

Ապակառուցողական հնարներ

Ապակառուցողական հնարներ բանակցությունների ժամանակ
Բանակցությունների ըն¬թացքում գործընկերները երբեմն կիրառում են ապակառուցողական հնարներ։ Այդ հնարները բազմաթիվ են։ Դիտարկենք դրանդից մի քանիսը։

  1. Չափազանց մեծ պահանջների առաջադրում։ Կողմերից մեկը ձգտում է համառորեն պնդել իր պահանջները, որոնք շատ են։ Պա¬հանջների մեջ մտնում են նաև այնպիսի կետեր, որոնք անկասկած ըն¬դունելի չեն մյուս կողմի համար։ Դա յուրահատուկ մարտավարություն է և կատարվում է այն նպատակով, որ առաջարկող կողմը առանց լուրջ վնասներ կրելու հանի որոշ պահանջներ և այդ քայլը որակի որպես զի-ջում։ Այնուհետև իր կատարած զիջման դիմաց մյուս կողմից պատաս¬խան զիջում պահանջի։
    Այս հնարը հաճախ բացասական հետևանքներ է ունենում, քանի որ այն կիրառող կողմը գործընկերոջ մոտ կորցնում է իր վստահությունը։
  2. Սեփական դիրքորոշման կեղծ շեշտադրում։ Այս հնարի դեպ¬քում կողմերից մեկը չափազանց մեծ շահագրգռվածություն է ցուցաբե¬րում այնպիսի հարցի լուծման առթիվ, որն իրականում նրա համար խիստ երկրորդական նշանակություն ունի։
  3. Ավելացող պահանջների առաջադրում։ Պահանջներ ներկա¬յացնող կողմը իր յուրաքանչյուր պահանջը բավարարելուց հետո նոր պահանջներ է ներկայացնում։
  4. Պահանջների կտրուկություն։ Այս հնարի դեպքում կողմերից մեկը հայտարարում է. «Կամ դուք ընդունում եք մեր առաջարկը, կամ մենք ձեզ հետ չենք համագործակցում»։
  5. «Կորզման» հնարը հաճախ կիրառվում է բանակցությունների վերջնական փուլում։ Բանակցությունների վերջում, երբ համաձայնու¬թյունն արդեն ձեռք է բերված, կողմերից մեկը հանկարծ նոր պահանջ¬ներ է ներկայացնում։ Ենթադրվում է, որ մյուս կողմը, բանակցություն¬ների հաջող արդյունքից շահագրգռված, որոշակի զիջումների կգնա։
  6. Երկակի մեկնաբանություններ։ Կողմերից մեկը պայմանագրի վերջնական ձևակերպման մեջ երկակի իմաստ է դնում, որը գործընկերը չի նկատում։ Այսպիսով՝ հնարավորություն է ստեղծվում պայմանա¬գիրը մեկնաբանել սեփական շահերից ելնելով՝ այն ձևականորեն չխախտելով։
  7. Ակնհայտ կեղծ տեղեկատվության տրամադրում։ Բանակցող կողմերից մեկն ասում է, որ ինչ-որ մեկն իրեն ավելի ձեռնտու գործարք է առաջարկել։
    Գործարար բանակցությունների ժամանակ ապակառուցողական հնարներից են նաև գործարար բանավեճի հուզական (ոչ տրամաբա¬նական) հնարները։ Դրանք են՝
  8. Զգայացունցություն, ոչ ստանդարտություն։ Այս հնարը կիրա¬ռող կողմը կարող է իր գործընկերներին ճնշել թանկարժեք նվերներով, անսպասելի հյուրասիրությամբ, երաժշտությամբ կամ այլ տպավորու¬թյուններով։ Դա արվում է միայն այն նպատակով, որ գործընկերոջ զգոնությունը թուլանա։
  9. Հանկարծակի «հարձակում»։ Այս հնարի էությունը հետևյալն է. կողմերից մեկը ցանկանում է «հաղթել»՝ կիրառելով արագ և անակնկալ գործողություններ։ Մյուս կողմը նույնիսկ չի հասցնում հասկանալ, թե ինչու են իրեն այդքան հեքիաթային առաջարկություն անում։ Նա ուղ¬ղակի մտածելու և իրավիճակը գնահատելու ժամանակ չի ունենում։ Նրան շտապեցնում են՝ ասելով, որ մրցակիցներ ունի և որ կարող է կորցնել ամեն ինչ, եթե չշտապի։ Եվ եթե «զոհի» կազմակերպությունում հեռատես և խելացի մարդիկ չկան, նա կարող է շատ արագ խաբվել։
  10. Շեղում բուն նպատակից։ Բանակցությունների ժամանակ հա¬ճախ են կիրառվում այնպիսի հնարներ, որոնք գործընկերոջը շեղում են իր նպատակից։ Այս հնարը կիրառող կողմը փորձում է իր նպատակնե¬րը գործընկերոջ «վզին փաթաթել», նրան համոզել դրանց կարևորու¬թյունը կամ մատնանշել գործընկերոջ նպատակների ոչ արդիականությունը։ Բացի այդ, փնտրվում է «քավության նոխազ», որը, իբրև թե, մեղավոր է գործընկերոջ պրոբլեմների հարցում, և խնդիրը լուծելու փո¬խարեն ավելորդ մեկնաբանություններ են արվում, թե «ով է մեղավոր»։
  11. Վերաշեշտաղրում։ Բանակցությունների ժամանակ այս հնա¬րը կիրառող կողմը ամեն գնով փորձում է գործընկերոջ համար կարևոր պահանջմունքները ոչ նշանակալի դարձնել, ապացուցել, որ դրանք նրան բոլորովին պետք չեն։ Եվ հակառակը, փորձում է ուռճացնել և կարևորել իր պահանջմունքները։
  12. Հուսադրողի կեցվածք կամ կեղծ խոստումներ։ Խարդախ գործընկերը, որը շատ լավ գիտի մյուս կողմի պահանջմունքները, սակայն նրա կազմակերպությանը ոչինչ չի կարող տալ, հաճախ է բանակցու¬թյունների ժամանակ կիրառում հուզատեսողական հնարներ. իրեն իմաստունի կերպարանք է տալիս, ցույց է տալիս, թե որքան մտահոգ¬ված է գործընկերների ճակատագրով, անցյալն է «անիծում», այն հա¬մարում ներկայիս դժբախտությունների պատճառը։
    Երևակայական կեղծ խոստումները բարի մարդու, ամենակարողի թատերական դերերի զուգակցմամբ կարող են գործընկերոջ վրա մեծ ազդեցություն գործել։
  13. Դուք առաջինն եք։ Այս հնարը կիրառող գործընկերը համա¬ձայնում է մյուս կողմի բոլոր պայմանների հետ, սակայն խնդրում է, որ մյուս կողմը վճարի նախահաշիվը։ Այդպիսով խաբում և սնանկացնում է նրան։ Այդ պատճառով խորհուրդ է տրվում գործարք կնքելուց առաջ անպայման խորհրդակցել իրավաբանի, հոգեբանի, տնտեսագետի հետ։
  14. Բանակցությունների անցկացման համար նախատեսված ան¬հարմար տեղանքի ընտրություն։ Գործընկերը բանակցությունների անցկացման համար միտումնավոր կարող է այնպիսի տհաճ, լարվա¬ծություն առաջացնող տեղ ընտրել, որ մյուս կողմը ստիպված լինի ա– րագ և կորուստներով ավարտել բանակցությունները, միայն թե որքան հնարավոր է շուտ լքի այդ տեղանքը։
    Ինչպե՞ս վարվել, երբ գործընկերը կիրառում է ապակառուցողա¬կան հնարներ
    Ռ. Ֆիշերը և Ու. Յուրին առաջարկում են հետևյալ կանոնները.

ԿԱՆՈՆ. 1 Աշխատեք փոխել ագրեսիվ գործընկերոջ ապակառուցո¬ղական դիրքորոշումները՝ հասկացնելով, որ բանակցու¬թյունների ռացիոնալ անցկացումը առաջին հերթին նրան է ձեռնտու։
ԿԱՆՈՆ 2 Երբ գործընկերը շարունակում է ճնշել ձեզ, պետք չէ միան¬գամից հակահարված տալ նրան։ Ավելի լավ է նրան մինչև վերջ արտահայտվելու հնարավորություն տալ։ Աշխատեք ուշադիր լսել նրա դատողությունները և ցույց տվեք, որ հասկանում եք նրան։ Վերլուծեք նրա դիրքորոշման պատ-ճառները։
ԿԱՆՈՆ 3 Ձեր գործընկերոջը խնդրի լուծման մի քանի տարբերակ առաջարկեք։ Խնդրեք նրան ձևակերպել իր տարբերակները, նրա հետ կատարելագործեք դրանք։ Փորձեք գործընկերոջ հետ վերլուծել առկա տարբերակների հնարավոր ար¬դյունքները։
ԿԱՆՈՆ 4 Առաջարկելով ձեր դիրքորոշումը՝ գործընկերոջից մի պա¬հանջեք ժխտել կամ ընդունել այն։ Հարցրեք, թե ինչն է անընդունելի նրա համար և ինչու։ Օրինակ՝ «Ինչպիսի՞ հան-գամանքներ են ձեզ խանգարում ընդունել իմ առաջարկը»։
ԿԱՆՈՆ 5 Բանավեճի ընթացքում փորձեք ոչ թե համոզել ինչ-որ բան, այլ հարցեր տալ։ Համոզումը ժխտում է ենթադրում, իսկ հարցերը ենթադրում են պատասխաններ։
ԿԱՆՈՆ 6 Գործընկերոջ կոպիտ «հարձակումներին» և անմիտ, ան¬հեթեթ առաջարկություններին ավելի լավ է պատասխանել որոշակի դադարից հետո։ Այդպիսի դադարը նրա մոտ մեղ¬քի և ամոթի զգացում կառաջացնի։ Եթե գործընկերը հա¬մոզված չէ իր ճշմարտացիության մեջ, նա, ամենայն հա¬վանականությամբ, կփորձի ավելի կառուցողական որո¬շումներ գտնել։
ԿԱՆՈՆ 7 Եթե ձեր գործընկերը միտումնավոր սուտ է խոսում, և դուք դա գիտեք, հարկավոր է վարվել հետևյալ կերպ, ցույց մի տվեք, որ կասկածներ ունեք նրա խոսքերի ճշմարտացիու¬թյան վերաբերյալ, ձեր կասկածները ընդդիմախոսին կվի¬րավորեն։ Ավելի լավ է հայտարարեք, որ դուք միշտ ստու¬գում եք ձեզ հետ բանակցող գործընկերների փաստացի հայտարարությունները, դա ձեր սկզբունքային դիրքորո¬շումն է։ Այս ամենը հարկավոր է քաղաքավարի անել։
ԿԱՆՈՆ 8 Ցանկացած իրավիճակում, որքան էլ կոպիտ և ագրեսիվ լինեն մյուս կողմի գործողությունները, խորհուրդ չի տրվում բանակցություններից հեռանալ «դուռը շրխկացնելով»։ Եթե անգամ գտնում եք, որ տվյալ խնդիրը այդ գործընկերոջ հետ նպատակահարմար չէ լուծել, պետք չէ կտրուկ կեր¬պով ընդհատել բանակցությունները։

Գործարար բանակցությունների վարման ռացիոնալ հնարներ

  1. Փաստարկում։ Փաստարկման դեպքում գործընկերը ոչ միայն հայտարարություններ է անում, քննադատում, ինչ-ինչ խնդիրներ մատնանշում, այլ փաստարկում է իր տեսակետը։
  2. Եզրահանգումների հաջորդականություն։ Այս հնարը ենթադրում է բանակցությունների ժամանակ պատճառահետևանքային կապերի հաջորդական մեկնաբանում։,Եզրահանգումերն արվում են հաջորդաբար՝ մեկը մյուսից բխեցվելով։
  3. Գործարար բանավեճի դիվանագիտություն։ Իսկական դիվանագետը կարողանում է ապացուցել իր տեսակետի ճշմարտացիությունը՝ սկզբում իր ընդդիմախոսին նույնիսկ հաճոյախոսություն անելով։ Սովորաբար այս դեպքում տրամաբանական անցում է կատարվում «այո»–ից «բայց»֊ը։ Շեշտվում են բանավիճողի ուժեղ կողմերը, որոշ հարցերում նույնիսկ համաձայնություն է ձեռք բերվում նրա հետ, սակայն այնուհետև մատնանշվում է, որ կան որոշ փաստարկներ, որոնք վկայում են հակառակի մասին։ Այս հնարի ազդեցությունը կարելի է ավելի մեծացնել՝ ընդդիմախոսին աջակցելու տպավորություն ստեղծելով։ Իր ելույթի սկզբում «դիվանագետը» բերում է որոշ փաստեր, որոնք չեն արծարծվել ընդդիմախոսի կողմից, սակայն ելնում են նրա տեսակետից։ Այնուհետև կանգ է առնում այն փաստերի և փաստարկների վրա, որոնք բերում են ճիշտ հակառակ եզրահանգումների։
  4. «Աղավաղման» մեթոդ։ Գործընկերը ընդդիմախոսի փաստարկները բոլորովին այլ տեսանկյունից է մեկնաբանում և հանգում է հակառակ եզրակացության։ Բնական է, որ այս հնարը բարձր տրամաբանություն է պահանջում։
  5. Արտահայտությունների էթիկա։ Բանակցությունների վարման ժամանակ անցանկալի են ժարգոնային արտահայտությունները, հուզական պոռթկումները, գործընկերներին ուղղված «պիտակները»։ Հուզական ազդեցությունը պետք է երկրորդական բնույթ ունենա, իսկ որոշումը պետք է ընդունել գիտակցված և տրամաբանական մտածողությամբ։
  6. Օբյեկտիվություն։ Գործարար բանակցությունների ժամանակ կարևոր է հակառակ կողմի թույլ փաստարկները քննարկել առանց կանխակալության։
  7. Համոզմունքների հաաոատակւաՏություն։ Բանակցությունների
    ժամանակ որոշակի եզրահանգումների գալով՝ պնդեք ձեր դիրքորոշումները։ Սա կարևոր է կազմակերպության հեղինակությունն ու վարկը պահպանելու համար։
    8.Ընդհանուր որոշում։ Սա գործարար բանակցությունների կարևոր հնարներից է, որի օգնությամբ դուք ցուցադրում եք ձեր շահագրգռվածությունը գործընկերոջ հանդեպ, նրա կողմից առաջարկվող պայմանները հաշվի առնելու ձեր պատրաստակամությունը։
    9.Գործարար բանակցությունների ժամանակ տարբերակված մոտեցում գործընկերներին։ Գործարար բանավեճի այս ռացիոնալ հնարն իրականացնելու համար անհրաժեշտ է ունենալ սոցիալ հոգեբանական գիտելիքներ. հարկավոր է հասկանալ ձեր ընդդիմախոսի հոգեբանական տիպը՝ խարդավանքի հակումից մինչև «զոհ» դաոնալու ռիսկը Շատ կարևոր է ճանաչել գործընկերոջը, իմանալ նրա կրթական և մշակութային մակարդակը, հոգեբանական ճկունության աստիճանը։ Այս ամենը հաշվի առնելով բանակցությունների վարման յուրահատուկ ոճ ընտրել։
  8. Խորհրդակցում։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ գործարար բանակցությունների Ժամանակ գործընկերը կարող է կիրառել զա¬նազան մոլորեցնող մեթոդներ, նախքան բանակցության գնալը ցանկալի է խորհրդակցել հոգեբանի, տնտեսագետի և իրավաբանի հետ։

գործարար զրույցի ավարտ

1.7 Արդյունավետ կամ փոխզիջումային տարբերակների որոնում և որոշման ընդունում

Արդյունավետ կամ փոխզիջումային տարբերակների որոնումը և որոշման ընդունումը կարող են իրագործվել.

♦ Կողմերի միջև իրավահավասարության, փոխադարձ պատասխանատվության և փոխզիջման ոճով:

♦ Կողմերից մեկի` խնդրի լուծման հեղինակավոր գերակայությամբ և մյուսի կամավոր համաձայնությամբ:

♦ Կողմերից մեկի` խնդրի լուծման հեղինակավոր գերակայությամբ և մյուսի հարկադրված համաձայնությամբ:

1.8 Պայմանավորվածության արձանագրում և զրույցի ավարտ

Զրույցի արդյունքներն ամփոփելիս ցանկալի է գործընկերոջ ներկայությամբ խնդրի լուծման վերաբերյալ աշխատանքային նոթատետրում նշումներ անել կամ որոշման պաշտոնական արձանագրություն կազմել: Զրույցն ավարտելուց հետո ընդհանուր որոշում ընդունելու առիթով շնորհավորեք զրուցակցին: Շփումը դադարեցնելն իրականացվում է սկզբում հաղորդակցության ոչ խոսքային միջոցներով (դիրքը փոխել, հայացքը մի կողմ թեքել, տեղից վեր կենալ) և ավարտվում խոսքային հրաժեշտով` «Ցտեսություն», «Մինչ նոր հանդիպում», «Հաջողություններ եմ ցանկանում» և այլն:

1.9 Զրույցի արդյունքների վերլուծություն

Յուրաքանչյուր գործարար զրույցից հետո հարկավոր է վերլուծել դրա արդյունքները: Այդպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գիտակցել թույլ տված սխալները և ապագայի համար օգտակար փորձ ձեռք բերել:

Զրույցը վերլուծելիս հարկ է պատասխանել հետևյալ հարցերին.

♦ Հասկացա՞՞ արդյոք մյուս կողմի տեսակետը:

Որոշում ընդունելիս զրուցակցիս արդյոք չպարտադրեցի՞ իմ փաստարկները: Եթե այո, ապա զրուցակիցս, հավանաբար, բավարարված չէ, և հետագա հանդիպումների ժամանակ դա կզգացվի:

Փաստարկներ

Ուժեղ փաստարկներ

Այսպիսի փաստարկները քննադատության տեդիք չեն տալիս, դրանք շատ դժվար է ժխտել կամ ուշադրության չարժանացնել:

Ուժեղ փաստարկներն են’

♦ ճիշտ ձևակերպված և իրար հետ փոխկապակցված փաստերն ու դրանցից բխող եզրահանգումները,

♦ օրենքները, ենթաօրենքները, կանոնադրությունները, հրամանագրերը,

♦ փորձարարական ճանապարհով հաստատված եզրակացությունները,

♦ փորձագետների եզրակացությունները,

♦ զանգվածային լրատվությունից, գիտական տեղեկագրերից բերված քաղվածքներն ու մեջբերումները,

♦ վկաների ցուցմունքները,

♦ մասնագետ սոցիոլոգների կողմից ձեռք բերված վիճակագրական տեղեկությունները:

Թույլ փաստարկներ

Այսպիսի փաստարկներն ընդդիմախոսի կամ զրուցակցի մոտ կասկածներ են հարուցում և դրանք հնարավոր չէ ժխտել:

Թույլ փաստարկներն են’

♦ ոչ տրամաբանական դատողությունների հիման վրա կառուցված եզրահանգումները,

♦ ճանաչում չունեցող մարդկանց ստեղծագործություններից բերվող քաղվածքները և մեջբերումները,

♦ սեփական մտքերը և գաղափարները, որոնք իրավիճակային բնույթ են կրում կամ բխում զրուցակցի ցանկությունից,

♦ կռահումների վրա կատարված եզրահանգումները և ընդհանրացումները,

♦ չճշտված վիճակագրական տվյալներից բխող եզրակացությունները:

Հաղորդակցական վարքի և հանդուրժողականության ազգային-մշակութային առանձնահատկություն (Չինաստան)

Չինաստանի հաղորդակցական մշակույթը հիմնված է կոնֆուցիյան և տաոիստական էթիկական սկզբունքների վրա, ըստ որի իմաստուն մարդ պետք է ապրի ըստ ծեսերի և կանոնների, ապրի արժանապատվությամբ: Նա պետք է գնա միջին գետնի ճանապարհը, լինի հավասարակշռված, զսպի զգացմունքների դրսևորումը, իմանա իր տեղը, չխախտի հաստատված կարգը, չթողնի իր առաքինությունները: Այս բարոյական սկզբունքները մինչ օրս նշանակալի դեր են խաղում չինացիների կյանքում:
Առաջին բանը, որ չինացի ուսանողների հետ շփվելիս ձեր աչքն է գրավում, նրանց քաղաքավարությունն է, քաղաքավարությունը և ուսուցչի նկատմամբ հարգանքը: Նրանք օգտագործում են բարևի, հրաժեշտի, երախտագիտության էթիկային բանաձևեր: Նրանք փորձում են զայրացնել զրուցակցին, խուսափում են կատեգորիկ խոսքից:
Չինացիները հաճախ հանդուրժում են ուրիշները:
Չինացիները փորձում են զսպել իրենց հույզերի դրսևորումը: Նույնիսկ երբ նրանք վատ են զգում, նրանք դա չեն ցույց տալիս: Մենք չպետք է մոռանանք, որ չինական ավանդույթում ժպիտը զրուցակիցի հանդեպ հարգանքի նշան է ՝ անկախ մարդու զգացմունքներից: Չինացիները փորձում են չդրսևորել իրենց խորթությունները:
Մեծի նկատմամբ հարգանքը չինական մշակույթի բնութագրական առանձնահատկությունն է: Եթե եվրոպացիների համար ծերությունը ինչ-որ բան է, որով հազիվ թե հպարտանա, ապա Արևելքում գաղափարի փորձի և իմաստության մասին գաղափարները կապված են ծերության հետ: Քաղաքավարիության բարձր աստիճան, ուշադրություն զրուցակցին, ճնշման բացակայությունն ու կատեգորիկացումը չինացիների համար դառնում են հաղորդակցական ազդեցության արդյունավետ միջոց:
Նորմալ է, որ չինացիները իրենց զրուցակցի հետ կապվեն անունով կամ պաշտոնով `ուսուցիչ, ուսուցիչ, տնօրեն, նախագահ և այլն:

Չինացիները կարող են ագրեսիվորեն առաջարկել իրենց զրուցակցին ծխել. Սա հարգանքի դրսևորում է զրուցակցին: Չինական հաղորդակցական մշակույթում հաճոյախոսությունները հաղորդակցման կարևոր բաղադրիչ չեն
Չինացիների մեջ բացառվում է մի երեկույթի վեճերը, և եթե դրանք ծագեն, ապա սա համարվում է վեճ:

Չինացիները, ինչպես Արևմուտքից եկած շատ գործարարներ, իրենց գործընկերներին հրավիրում են ռեստորան ՝ գործարար բանակցությունների համար և շատ զարմացած են, որ ռուսները ամաչկոտ են. Ռուսները ունեն ռեստորան ՝ հանգստի տեղ, ոչ գործարքներ կնքելու տեղ: Չինաստանում ռեստորան հրավիրելը հյուրի հանդեպ հարգանքի դրսևորում է:
Չինաստանում պաշտոնյաները սովորաբար այցելում են ամբողջ օրը:
Չինաստանում պաշտոնական փաստաթղթերի ձևի համար ավելի քիչ պահանջներ կան:

Փաստարկումներ

5 Փաստարկումներ

Փաստարկումը զրույցի առավել բարդ փուլերից է, որը պահանջում խորը գիտելիքներ, բարձր մասնագիտական պատրաստվածություն, ուշադրության կենտրոնացում, տրամաբանական մտածողություն:

Փաստարկելիս կարևոր է հաշվի առնել հետևյալ հանգամանքները.

♦ Փաստարկները պետք է ստույգ լինեն, որպեսզի զրուցակցի մոտ կասկած չհարուցեն:

♦ Հարկ է ուշադրություն դարձնել փաստարկների քանակին և որակին: Երեք-չորս ծանրակշիռ փաստարկներն ավելի մեծ արդյունք կարող են ունենալ, քան բազմաթիվ «միջին որակի» փաստարկները: Նմանապես, ճիշտ ժամանակին արված դադարներն ավելի մեծ ազդեցություն են գործում, քան խոսքերի տարափը: Պետք է ուշադրություն դարձնել նաև նախադասության ձևակերպմանը: Նախադասության «ակտիվ» կառուցվածքն ավելի համոզիչ է, քան «պասիվ» կառուցվածքը: Օրինակ` ավելի ՛լավ է ասել. «Մենք դա կիրագործենք», քան «Դա կարելի է իրագործել»:

♦ Փաստարկման ձևերն ու հաջորդականությունը պետք է համապատասխանեն զրուցակցի խառնվածքին: Միայն խոլերիկներն ու սանգվինիկներն են ի վիճակի ընկալելու մեծ ծավալի փաստարկներ։ Հարկ է հիշել, որ ավելորդ համոզչությունը կարող է հակառակ արդյունքն ունենալ:

♦ Հարկավոր է ոչ թե իրար հետևից թվարկել փաստերը, այլ մատնանշել դրանց առավելությունները:

♦ Փաստարկման ժամանակ անհրաժեշտ է խուսափել գործնա- կանություն չարտահայտող ձևակերպումներից:

6 Զրուցակցի փաստարկների հերքում

Եթե զրուցակիցն հերքում է ձեր փաստարկները, ապա’

♦ Մի’ ընդհատեք նրան, համբերությամբ լսեք նրա բոլոր առարկությունները:

♦ Պատասխանեք այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեք հասկացել առարկության հիմնական պատճառը:

♦ Ստուգեք՝ արդյո՞ք առարկության պատճառը ձեր և ձեր զրուցակցի տեսակետների տարբերությունն է, թե՞ դուք չեք

կարողացել հստակ ձևակերպել հարցի էությունը:

Հարցեր

Խնդրի առաջադրում և ինֆորմացիայի փոխանակում

Խնդրի առաջադրումը տարբեր է լինում.

♦ Խնդիրն առաջադրվում է, և դրա լուծման ողջ պատասխանատվությունը հավասարապես ընկնում է երկու կողմերի վրա:

♦ Կողմերից մեկն առաջադրում է խնդրի լուծման պատրաստի տարբերակը:

♦ Կողմերից մեկը պասիվ դիրք է ընդունում. «Արա այն, ինչ ուզում ես, միայն ես այլևս բողոքներ չլսեմ»: Այդպիսի դեպքում խնդրի լուծման պատասխանատվությունն ընկնում է կողմերից մեկի վրա:

Գործարար զրույցի ժամանակ խնդիրն առաջադրելիս հարկ է աշվի առնել այն հանգամանքը, որ մարդկանց մեծամասնությունը, տարբեր պատճառներից ելնելով (սխալ տեղեկատվություն հաղորդելու վախ, ձևակերպման դժվարություններ, բարդույթավորվածություն և այլն), միանգամից չի պատասխանում ուղղակի հարցերին:

Առանձնացվում են հարցերի 5 հիմնական խմբեր’

1. «Փակ» հարցեր: Այն հարցերն են, որոնք ենթադրում են միայն այո» կամ «ոչ» պատասխան: «Փակ» հարցերը սովորաբար լարված ության մթնոլորտ են ստեղծում, այդ պատճառով դրանք ցանկալի է կիրառել միայն որոշակի նպատակներով: Այսպիսի հարցերը զրուցակցի մոտ այնպիսի տպավորություն են ստեղծում, կարծես իրեն հարցաքննում են:

«Փակ» հարցեր խորհուրդ է տրվում տալ ոչ թե տեղեկատվություն ստանալու, այլ նախօրոք ձեռք բերված պայմանավորվածությունը հաստատելու կամ արագ համաձայնության գալու նպատակով:

2- «Բաց» հարցեր: Այնպիսի հարցեր են, որոնց հնարավոր չէ միայն «այո» կամ «ոչ» պատասխանել: Այս հարցերը զրուցակցից որոշակի բացատրություն են պահանջում: «Բաց» հարցերը սկսվում են հետևյալ բառերով` «Ի՞նչ», «Ո՞վ», «Ինչպե՞ս», «Որքա՞ն», «Ինչու՞» և այլն: Այսպես. «Ի՞նչ կարծիք ունեք այս հարցի վերաբերյալ», «Ինչպե՞ս հանգեցիք այդպիսի եզրակացության»:

Այսպիսի հարցեր ցանկալի է զրուցակցին ուղղել այնպիսի

իրավիճակներում, երբ մեզ լրացուցիչ տեղեկություններ են հարկավոր կամ երբ ցանկանում ենք ճշտել զրուցակցի դիրքորոշումներն ու իրական դրդապատճառներր;

Գործարար հաղորդակցություն

Գործարար հաղորդակցության նպատակը արդյունավետ համագործակցությունն է։

《Մարդկանց հետ շփվելու կարողությունը ապրանք է, որի համար ես պատրաստ եմ վճարել քան ցանկացած ուրիշ ապրանքի համար》Ռոքվելյեր

Դեյլ Քարնեգին 《Մարդու ֆինանսական հաջողությունների միայն 15%֊ է կախված նրա մասնագիտական գիտելիքներից, 85%֊ը կախված է այն մարդկանց հետ շփվելու, վարվելու հմտությունից》։

Գործարար հաղորդակցությունն այնպիսի գործընթաց է, որի ընթացքում տեղի է ունենում տեղեկատվության փոխանակում և փորձի փոխանակում` որոշակի արդյունքի հասնելու կամ խնդրի լուծման համար։

Գործարար հաղորդակցության հիմքը, առարկան գործն է, գործունեությունը։

Գործարար հաղորդակցության հիմնական խնդիրը, նպատակը արդյունավետ համագործակցություն է։

Գործընկերը գործարար հաղորդակցության ժամանակ միշտ հանդես է գալիս որպես սուբյեկտի համար նշանակալի անձ։

Հաղորդակցվող կողմերը հետաքրքրված են և իրազեկված են գործի բնույթով։

Գործարար հաղորդակցությունը կարող է լինել`

Ըստ հաղորդակցության ձևի` բանավոր և գրավոր

Ըստ մասնակցիների քանակի` միջանձնային և զանգվածային

Ըստ հաղորդակցության միջոցների առկայության` անմիջական և միջնորդավորված

Ըստ կանոնակարգվածության աստիճանի` պաշտոնական և ոչ պաշտոնական